مفيد ، به كسب دانش پرداخت و تا مدت پنج سال پس از ورود به بغداد كه شيخ مفيد زنده بود ، شاگردى او را داشت ، و پس از مرگ مفيد كه در سال 413 اتفاق افتاد ، شاگردى سيد مرتضى را اختيار كرد هرچند در تمام اين‌مدت ، استادان ديگرى هم داشت كه از آن‌ها فنون گوناگون مىآموخت ، اما با احتساب آن پنج سال مجموعا 28 سال از عمر خود را با سيد مرتضى گذرانده است ، و پس از مرگ سيد ، كه سال 436 روى داد ، 12 سال ديگر از عمر خود را در بغداد گذراند ، و به تصنيف كتب و تدريس و بحث مشغول بود تا سال 448 كه ميان شيعه و سنى اختلافاتى روى داد ، شيخ ناگزير ، به نجف اشرف پناه برد و 12 سال ديگر در آنجا زيست ، تا در سال 460 درگذشت و در جوار مرقد حضرت امير مؤمنان مدفون گرديد . از مجموع اين مطالب بر مىآيد كه تولد او در سال 385 روى داده و سال « 1 » 408 وارد بغداد شده و مجموعا چهل سال از عمر خودش را در بغداد گذرانده ، و دوازده سال را هم در نجف اشرف زندگى كرده است . پس تا سال 460 كه وفات يافت مجموعا 75 سال مدت عمر پرخير و بركت او بوده است ، و بنا به روايت ابن - شهر آشوب ، كه سال وفات او را 458 نوشته ، سنين عمر او 73 سال بوده است . از اين كه نوشته‌اند شيخ طوسى كتاب تهذيب الحديث خودش را به اشارهء شيخ مفيد و براى شرح بر كتاب مقنعه او نوشت ، و به دستور او قسمتى از آن كتاب را حذف كرد ؛ چنين بر مىآيد كه از همان آغاز ، شخصيت مبرزى داشته است ؛ و به همين لحاظ بود ، كه سيد مرتضى هر ماه براى او دوازده دينار مقررى تعيين كرد ، در صورتى كه به ديگران سالى دوازده دينار مىداد ، و باز براى شهرت علمى و بزرگوارى او بود ، كه خليفهء عباسى زمان كرسى استادى به او داد تا بر آن كرسى بنشيند و براى شاگردان درس بگويد . حكومت عباسى از به دو تأسيس ، به دست افرادى غيرعربىنژاد ، تشكيل شد . و سياست دولت عباسى از زمان هارون و بلكه پيش از او چنين اقتضا مىكرد ، كه مقر حكومت خودشان را ، محل اجتماع پيشوايان اديان گوناگون ، و جاى برخورد عقايد و آراء اسلامى و غيراسلامى قرار دهند ؛ بنابراين هركسى كه هردين و مذهبى داشت آزادانه سخن مىگفت و با يكديگر حتى در حضور خليفه به گفتگو مىنشستند ، و دستگاه خلافت مشوق دانشمندان بود ، از هر دينى و هر مذهبى باشند ؛ و بنابراين شيعه و سنى آزادانه ، سخن مىگفتند و دانشمندان ، مورد احترام بودند . و شيخ طوسى

--> ( 1 ) تولد شيخ چهار سال پس از مرگ شيخ صدوق بوده ، زيرا شيخ صدوق ، سال 381 وفات يافت و بنابراين شيخ طوسى خدمت او را درك نكرده است .